صادق آئينه وند

150

ادبيات سياسى تشيع ( فارسي )

اين‌ها را ابن رومى به حدّ كامل در تشيّع علوى طرفدار امام منتظر غائب به دست مىآورد ، در مقابل عبّاسيان كه طرفدار وضع حاضراند ، مردم همه دشمن آن‌هايند ، و آرزوى زوال ملكشان را دارند . ازاين‌رو تشيّع ابن رومى در دلش و در اميدهايش بود ، و او بر مذهب ديگر شاعران و بر مذهب ديگر مردان ، از طرفداران تشيّع بود . 8 مقام او در شعر مقام ابن رومى در شعر و ادب عرب و علوم عربيّت بر هيچ متتبّع صاحب‌نظرى كه با ادب عرب آشنايى داشته باشد ، پوشيده نيست . كمتر قصيده‌اى از قصايدش را مىتوان جست كه خواننده در خلال خواندن ، يقين نكند كه سراينده‌ى آن ، دريايى از علم لغت ، و داراى احاطه‌ى وسيعى به مفردات غريب ، و اوزان و مشتقّات آن و تعريف‌هاى لغوى و آشنايى با موقعيّت امثال عرب و اسماء مشاهير آنان است . در ادب عرب بيش از همه دو تن از نام‌آوران ، ابن رومى و أبو العلاء معرّى به اين خصوصيت ممتاز و مشهوراند . او بر نويسندگان و تازه به دوران رسيده‌هاى كوفه برترى مىجست و با علماى نحو كه بر شعرش به لحاظ لغوى و دستورى خرده مىگرفتند ، مىتاخت و آن‌ها را هجو مىكرد . 9 ابن رومى در فنّ شعر بنا را بر عينيّت و مشاهده مىنهد و با اشارات و تلميحاتى تند ، نقايص و عيوب جسمانى دشمنانش را ظاهر مىكند و سپس با هجوى گزنده و تلخ آن‌ها را لباس شعر مىپوشاند . بر همين شيوه و با چنين نگاهى تصاوير بهجت‌انگيز و شادى آفرين را - به‌ويژه در جشن‌هاى دولتمردان و لذّت‌هاى كاخ‌نشينان - در شعر مىسرايد . 10 به‌سبب اظهار تشيّعش نمىتوانست در دربار خلفاء باشد ، و چون ديگر شعراء ، از خوان نعمت بسته بر مردم و گسترده در بارگاه آنان ، سود جويد . بلكه تركان هم - كه در آن زمان فرماندهى سپاه عبّاسيان را برعهده داشتند و از قدرت و نفوذ فراوان برخوردار بودند و به همين لحاظ بسيارى از شاعران آن روزگار در جرگه‌ى مداحانشان درآمده بودند ، نتوانستند او را جلب كنند . 11 او به صراحت در قصيده‌ى جيميّه بر طاهريان و عبّاسيان تاخت آورده و مژده‌ى پيروزى